Pisanki, kraszanki, drapanki — czym się właściwie różnią

„Pisanka” stała się słowem-workiem na każde ozdobione jajko, ale w rzemiośle każda technika ma własną nazwę — i własny region, w którym się ją uprawia. Warto je znać choćby po to, żeby kupując rękodzieło wiedzieć, za co się płaci.

Pięć nazw, pięć technik

• Pisanka — wzór pisany gorącym woskiem, potem barwienie; wosk zdejmuje się na końcu i zostaje biały rysunek
• Kraszanka — jajko barwione na jeden kolor, bez wzoru; najstarsza i najprostsza forma
• Drapanka — kraszankę drapie się ostrzem, odsłaniając skorupkę pod barwnikiem; specjalność Śląska Opolskiego
• Oklejanka — zdobiona rdzeniem sitowia, włóczką albo kolorowym papierem; Podlasie i Kurpie
• Nalepianka — naklejane wycinanki z papieru; Kraków i okolice

Barwniki, które mieli już nasi pradziadkowie

Do dziś dają kolory, których nie powstydzi się żaden sklepowy zestaw, a przy okazji nie trują:

• łupiny cebuli — od żółci przez rdzę po głęboki brąz, zależnie od czasu gotowania
• sok z buraka — róż i czerwień
• młode żyto lub pokrzywa — zieleń
• kora dębu lub olchy — czerń i grafit
• kurkuma — intensywna żółć
• czerwona kapusta — błękit, o dziwo

„Łyżka octu w wywarze i kolor trzyma się mocniej. Reszta to cierpliwość.”

Jak poznać ręczną robotę

Prawdziwa pisanka ma nierówności — linia wosku nigdy nie jest idealna, a wzory po dwóch stronach jajka trochę się różnią. Idealna symetria i identyczne sztuki w komplecie oznaczają nadruk. Jedno nie jest gorsze od drugiego, ale kosztować powinny inaczej.

Na jarmarku

Od 16 marca do 30 kwietnia zbierasz u nas pisanki — a w tym samym czasie na kramach pojawia się najwięcej ręcznie zdobionych jaj od twórców, którzy robią to od pokoleń.